Thế nào là trực giác

Trực giác có vai trò cực kỳ quan trọng trong phát minh khoa học
Trực giác có vai trò cực kỳ quan trọng trong phát minh khoa học

Đôi khi chúng ta nghe thấy một số người nói: “Tôi làm việc theo trực giác”. Vậy trực giác là gì?

Trực giác kỳ thật cũng là một quá trình tư duy, nó đối lập với tư duy phân tích. Bình thường, đại đa số chúng ta, khi giải quyết vấn đề thường vận dụng tư duy phân tích. Tư duy phân tích tuân theo những quy tắc logic chặt chẽ, thông qua sự suy luận rút ra những phán đoán hoặc kết luận chính xác, hợp logic. Trong quá trình quy nạp và diễn dịch liên tục, chính xác và chặt chẽ, chúng ta ý thức đầy đủ về những tri thức và phép tính chứa đựng trong đó, đồng thời có thể dùng ngôn ngữ diễn đạt rõ ràng toàn bộ quá trình tư duy đó.

Trực giác là một chức năng cao cấp của não người. Như chúng ta biết, não người chia thành bán cầu não trái và bán cầu não phải. Bán cầu não trái có chức năng ngôn ngữ, tiến hành tư duy tổng hợp và tư duy phân tích, thể hiện tính liên tục, có đầu có đuôi; còn bán cầu não phải tiến hành tư duy cụ thể, tri giác không gian, tổng hợp toàn vẹn v.v. thể hiện tính vắn tắt, đứt quãng, không liên tục. Tư duy trực giác là chức năng của bán cầu não phải.

Trực giác là một quá trình tư duy
Trực giác là một quá trình tư duy

Nhà tâm lý học nổi tiếng Thụy Sĩ Piaget cho rằng, vào lúc 3- 7 tuổi, tính trực giác trở thành đặc điểm chủ yếu của sự phát triển tư duy của trẻ ở lứa tuổi này. Chẳng hạn, các em không định dứt khoát một người nào đó (bao gồm cả những nhân vật trong điện ảnh) là “người tốt” hoặc “người xấu, còn như vì sao thì em không sao nói rõ được. Tư duy trực giác của các em lúc này còn mang tính “đoán mò” rất lớn.

Về sau, do tri thức và kinh nghiệm con người tích lũy được ngày càng nhiều, trực giác, với tư cách là một phương thức tư duy cơ bản dần dần hình thành và phát triển. Có rất nhiều người đã hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc dựa vào trực giác.

>> Xem thêm: Thính giác thay đổi theo tuổi tác

Chẳng hạn, nhà phát minh thông tin vô tuyến Marconi, khi làm thí nghiệm thông tin vô tuyến vượt qua đại dương, nhiều chuyên gia căn cứ vào sự phân tích lý luận cho rằng, tính chất của sóng điện từ, cũng giống như sóng ánh sáng, khi đi vào không gian sẽ truyền theo đường thẳng, mà mặt Trái đất lại hình cung, vì thế sóng điện từ không thể nào truyền sang bên kia bờ đại dương được. Nhưng Marconi phán đoán dựa vào trực giác cho rằng, sóng điện nhất định sẽ đi theo bề mặt Trái đất, kết quả ông đã thành công trong lần thí nghiệm ấy.

Về sau, các nhà khoa học mới phát hiện ra rằng, ở tầng cao trên bề mặt Trái đất có tầng điện ly, có tác dụng phản xạ sóng điện từ. Trực giác sắc nhạy đó của Marconi do đâu mà có? Ông tuy không có đủ những căn cứ về mặt lý luận, nhưng ông căn cứ vào “cái cảm giác nhận biết” rèn giũa được qua không biết bao nhiêu lần làm các thí nghiệm về thông tin vô tuyến, đã phán đoán một cách trực quan sóng vô tuyến sẽ đi theo bề mặt Trái đất. Thành công của Marconi đã đẩy mạnh sự phát triển của vô tuyến điện lên một tầm cao mới.

Trực giác có vai trò cực kỳ quan trọng trong phát minh khoa học
Trực giác có vai trò cực kỳ quan trọng trong phát minh khoa học

Trực giác là một phẩm chất tâm lý cực kỳ quan trọng trong phát kiến và phát minh khoa học. Trong não người bấy lâu đã lưu trữ được những thông tin phong phú, khi được những sự kiện mới nảy sinh kích thích, khơi gợi, những thông tin ấy sẽ từ trong não bật ra tự nhiên và dễ dàng, giúp con người phán đoán nhanh và chẳng mấy khi lầm lẫn. Mặc dù mối liên hệ nhân quả giữa các thông tin đó chưa được xem xét tỉ mỉ, kỹ càng, thậm chí có khi phải tìm kiếm rất lâu, thế nhưng, quá trình tư duy trực giác vẫn đóng một vai trò đặc biệt về mặt dự kiến, nêu giả thiết và tìm tòi phương pháp,…

Mỗi người bình thường ai cũng cần có năng lực tư duy trực giác. Và, việc tích lũy tri thức và kinh nghiệm, cũng như việc năng đào sâu suy nghĩ chính là tiền đề, là điều kiện tất yếu phát huy năng lực ấy.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*